Wel eens over de A12 gereden bij Bleiswijk? Albert Heijn, Jumbo, Hoogvliet, Dirk en Lidl hebben er allemaal een distributiecentrum. Op meerdere plekken doen meerdere mensen hetzelfde werk. Logistiek als concurrentiewapen, het is in de supermarktwereld heel gewoon.

Wie even terugblikt, ziet dat ieder Superunie-lid zijn eigen dc heeft en eigen vrachtwagens. Al is transport steeds vaker uitbesteed. Blijkbaar behoort tot de definitie van supermarktketen ook dc en vrachtwagens. En logisch is het ergens ook wel. Wie zijn orders pickt, zijn assortiment kan beheersen en het transport kan inplannen heeft commercieel vrijheid van handelen én zit bovenop de kostenknop. Pas als er een fusie komt – Coop gaat samen met Plus – wordt er juichend gemeld hoeveel miljoenen voordeel het samengaan van logistiek wel niet biedt. Overigens, Superunie bundelt ook al wel sommige stromen, zoals diepvries, omdat dat nu eenmaal minder kost en omdat het geen concurrentievoordeel oplevert om het als keten zelf te doen: de wal keert hier het schip.

Essentiële laatste kilometer

Wat gebeurt er nu deze week bij Bol.com? Het is een interessante case, want de grootste webketen van Nederland koopt een logistieke tak: de fietsbezorging door Cycloon. Dat kan alleen als Bol.com daar een concurrentievoordeel in ziet. Even voor de goede orde, in dc-activiteiten zag Bol.com dat nooit. De dc’s zijn uitbesteed aan Docdata, die mag dan stoeien met personeelskosten, sociale vragen om werkgeverschap aan de onderkant van de markt en cao’s.

De overname van Cycloon laat echter zien dat Bol.com de laatste kilometer als essentieel onderdeel ziet. Dat heeft meerdere redenen. Om te beginnen vergroot het de zichtbaarheid van het merk op straat. Dat is een besparing op marketingkosten. Ook doet het veel voor het imago. Fietskoeriers zijn immers groen en hip. Dat groene wordt straks verplicht in steeds meer binnensteden, daar waar de meest hippe klanten zitten, juist.

Komen we op de vraag: wat betekent dit voor food? Om te beginnen kunnen we wel zeggen dat de foodbezorging een logistiek janboel aan het worden is. Iedereen die thuiswerkt in een behoorlijke straat ziet op dezelfde dag HelloFresh, Gorillas, Picnic, Albert Heijn, Jumbo, Flink, Getir en Thuisbezorgd langsrijden. Het argument van Picnic - dat het per trip pakweg meerdere boodschappentrips wegschrapt van mensen die niet naar de supermarkt gaan - is niet erg sterk als er in een straat ineens overlast ontstaat van al die thuisbezorgers.

Geen wonder dus dat mensen als Cor Molenaar – vanuit de retail – of Walther Ploos van Amstel – vanuit de logistiek – steeds meer bijval krijgen dat dit niet houdbaar is: vanuit sociaal en duurzaam standpunt. Dan luidt de grote vraag: gaan de food-e-commerce-aanbieders hun logistiek bundelen?

Puur technisch gezien is dat het beste antwoord. Een anoniem busje dat op huisnummer 1 HelloFresh aflevert en op huisnummer 5 Jumbo, huisnummer 7 Picnic en bij nummer 12 Albert Heijn. Daarvoor moet heel wat water door de Rijn stromen. Ketens moeten hun kratten op elkaar afstemmen. Ze moeten hun retourstromen stroomlijnen. En wat met Picnic, dat enkel bezorgt en zijn runners ziet als zijn grootste ambassadeurs? Deze kleine websuper ziet zich ineens geconfronteerd met een gat in zijn marketingaanpak.

Wordt Bol.com monopolist?

Bij Bol.com luidt de vraag in hoeverre Cycloon hiermee pakketjes van de concurrentie kan en mag blijven bezorgen. Want dat is de andere kant. Wordt Bol.com een monopolist die de andere bezorgers de markt uitdrukt? Speelt Bol dus het spel van Jumbo, AH en HelloFresh, die e-commercelogistiek als onderdeel van het verdienmodel zien? Met de hele logistieke warboel als consequentie?

Het kwartje kan ook nog de andere kant op vallen. Gorillas is ineens logistiek dienstverlener van Jumbo. Deliveroo ‘doet’ Albert Heijn én Spar. De komende jaren komt die logistieke shake-out. Om die te winnen moet je nu spierballen tonen en dat is wat er gebeurt.